Read Time:6 Minute, 3 Second

του Κωνσταντίνου Χ. Βαϊούλη

Πότε ακριβώς άρχισε ο «εμφύλιος» στην Ελλάδα; Από τις απαντήσεις που έχουν δοθεί κυριότερες είναι: Η περίοδος 1943-1945 όπου υπήρξε ουσιαστικά ένας ακήρυκτος πόλεμος από την πλευρά του ΕΛΑΣ, με συστηματική καταδίωξη και εξολόθρευση όλων των άλλων αντιστασιακών οργανώσεων, με χαρακτηριστική περίπτωση την εξόντωση και διάλυση του 5/42 Συντάγματος Ευζώνων και την δολοφονία του διοικητή του Συνταγματάρχη Δ.Ψαρρού .
Η περίοδος 1945-46 κυρίως μετά την συμφωνία της Βάρκιζας, με την δίωξη μελών του ΕΑΜ. Το ΕΑΜ για να καταγγείλει τις διώξεις, κυκλοφόρησε τρεις “Λευκές Βίβλους” που καλύπτουν αυτή την περίοδο.
Η 31η Μαρτίου1946 με την αποχή του ΚΚΕ από τις εκλογές και την επίθεση του ΕΛΑΣ στο σταθμό χωροφυλακής Λιτοχώρου, σε εφαρμογή της απόφασης της 2ης Ολομέλειας του ΚΚΕ που προκρίνει την επιλογή του ένοπλου αγώνα. Από τον τόμο για τον Εμφύλιο της “Ιστορίας της σύγχρονης Ελλάδας” του Τ. Βουρνά (σελ. 20 – 21) διαβάζουμε: «Η απόφαση της 2ης Ολομέλειας της ΚΕ του ΚΚΕ (Φεβρουάριος 1946), για την αποχή από τις εκλογές του Μάρτη 1946, είχε ένα ιδιαίτερο μυστικό εδάφιο, το οποίο αναφερόταν στην ένοπλη λύση της κρίσης». Η σημαντικότατη αυτή απόφαση αναφέρεται και στο αφιέρωμα για τον ΔΣΕ της εφημερίδας Ριζοσπάστης στο φύλλο της 26-11-96 (σελ.14).

Φύλλο της εφημερίδας «Εμπρός» του 1946, όπου παρουσιάζεται το γεγονός της επίθεσης στους στρατιώτες και τον φόνο του Δημητρίου Κυριακόγκωνα

Έχει επικρατήσει η περίπτωση του Λιτοχώρου, κυρίως επειδή συνδέεται με την περιβόητη αποχή και με πολλά «αν»… Η αποχή αυτή όρισε τις δύο αντιμαχόμενες παρατάξεις. Το ΚΚΕ, με την επιλογή της ένοπλης ανταρσίας στη νομιμότητα, ουσιαστικά αυτό-οριζόταν ως η μια παράταξη. Όλες οι άλλες πολιτικές δυνάμεις που πήραν μέρος στις εκλογές συγκροτούσαν τη νόμιμη κρατική παράταξη. Συνεπώς, ο «εμφύλιος» πόλεμος δεν διεξήχθη μεταξύ Δεξιάς και Αριστεράς. Διεξήχθη ανάμεσα στο νόμιμο κράτος, στο οποίο η Δεξιά ήταν μία συνιστώσα, αλλά σε συμμαχία και με άλλες δυνάμεις (Κέντρο, Σοσιαλιστική Αριστερά) και στο ΚΚΕ, η ηγεσία του οποίου επέλεξε τυχοδιωκτικά την ένοπλη ρήξη, οδηγώντας ένα ρωμαλέο κίνημα, την κομμουνιστική Αριστερά, στην καταστροφή και στην ταπείνωση της ήττας, και ανοίγοντας μια βαθειά και χαίνουσα πληγή που διαπέρασε όλη την κοινωνική διαστρωμάτωση με μακροχρόνιες συνέπειες. Το δεύτερο γεγονός, η επίθεση στο Λιτόχωρο προδιέγραφε τη μορφή που θα έπαιρνε η αντιπαράθεση στο μέλλον.

Και ο Τύπος στην Σπάρτη γνωστοποίησε το γεγονός, με την παράθεση των αντιδράσεων που προκάλεσε.

Το χρονικό της επίθεσης στην Λάρισα
Στην Λάρισα ανάλογης σπουδαιότητας επίθεση με αυτή του Λιτοχώρου, είχαμε στις 24 Ιουλίου 1946,όταν, όπως καταγράφει ο ανταποκριτής στη Λάρισα της εφημερίδας ΕΜΠΡΟΣ στο φύλλο της 25/7/1946: «Χθες το απόγευμα ο λοχαγός πυροβολικού Δημ. Κυριακόγκωνας, της 32ας ταξιαρχίας, μετέβη εις Αγιάν μετά εννέα στρατιωτών προς εκτέλεσιν ειδικής εντολής της μονάδος του. Ούτοι διενυκτέρευσαν εις Αγιάν και την πρωίαν σήμερον ανεχώρησαν, επιστρέφοντες ενταύθα. Όταν έφθασαν εις την θέσιν του Αϊ-Νικόλα του Φονιά, 10 χιλιόμετρα έξω της Αγιάς, όπου ο δρόμος διασταυρώνεται με στενωπόν, εδέχθησαν αιφνιδίως εξ ενέδρας πυκνά πυρά αυτομάτων όπλων και πυροβόλων. Εκ των πρώτων ετραυματίσθη βαρύτατα, εκπνεύσας μετ’ ολίγον, ο λοχαγός και εφονεύθησαν αρκετοί άνδρες. Διεσώθησαν δύο στρατιώται, οι οποίοι αφού εξυλοκοπήθησαν αγρίως αφέθησαν ελεύθεροι, αρκετάς ώρας μετά την συλληψιν των.
Ούτω η 32α ταξιαρχία, θρηνεί πλην του λοχαγού του πυροβολικού Δημ. Κυριακόγκωνας, και την απώλειαν των εξής ανδρών της: του λοχίου πεζικού Ιωάννου Λέτα, του δεκανέως Δημ. Φιλέκη και των στρατιωτών Αλ. Αποστόλου, Νικολάου Κριτσέλη, Ν. Κόλια, Γεωργίου Χρηστάκη και Αναγνώστου. Η κηδεία των θυμάτων θα γίνη πάνδημος εις την πόλη μας. Η σωρός του λοχαγού παραληφθείσα υπό της συζύγου του θα μεταφερθή εις Αθήνας όπου και θα γίνη η κηδεία.
Ο φονευθείς λοχαγός Δημήτριος Κυριακόγκωνας κατάγεται εκ Δρυάλου Οιτύλου Λακωνίας. Η πολεμική του δράσις είναι λίαν αξιόλογος. Έλαβεν μέρος εις τον πόλεμον της Αλβανίας, ανδραγαθήσας εις Τεπελένι και Γκόλικο, επέδειξε δε στρατιωτικάς αρετάς τόσον εις την μάχην του Αργυροκάστρου όσον και της Κακαβιάς. Κατά την κατοχή μετέβη εις Μ. Ανατολήν, όπου εσημείωσε εθνικοτάτην δράσιν.» Πιο λακωνική είναι η αναφορά στα αρχεία της Διευθύνσεως Ιστορίας Στρατού με την χαρακτηριστική στρατιωτική φρασεολογία της εποχής που συμπληρώνει: «…Αυθημερόν προς δίωξιν της εμφανισθείσης συμμορίας, εκινήθησαν ο Λόχος Αγυιάς της 32ας ταξιαρχίας και ο Λόχος Μηχανοκινήτου Τάγματος Χωροφυλακής, πλην άνευ αποτελέσματος». Αρχείο ΔΙΣ/Φ.1320/Α/1 σελ.19-20. Σύμφωνα με τον Λάζαρο Αρσενίου η ενέδρα στήθηκε από την «αυτοάμυνα» του χωριού Ανατολή με επικεφαλής τον Στέργιο Πράττο. « Η Γένεση του Εμφυλίου και συνέπειες αυτού» εκδόσεις έλλα 2001 σελ. 180.

Δημήτρης Κυριακόγκωνας ο πρώτος νεκρός αξιωματικός την κομμουνιστικής ανταρσίας
Σύμφωνα με προφορική μαρτυρία των Βασιλείου Αθ.Νασιάρα και Γεωργίου Θ. Νασιάρα-κατοίκων Πρινιάς Αγιάς, ο ένας εκ των δύο στρατιωτών, ονόματι Ιωάννης Ντάβανος, επέζησε επειδή αναγνωρίσθηκε ως ο αδερφός φονευθέντος από τους Γερμανούς στη μάχη της Σπηλιάς. Διέφυγε προς περιοχή όπου είχε εργαστεί ως βοσκός και εκεί τον περιέθαλψαν βάζοντας τον στο «τομάρι» για να επουλωθούν τα τραύματά του. Ο δεύτερος, οδηγός του οχήματος αφέθη ελεύθερος πιθανώς, λόγω καταγωγής-Κοκκινιά Πειραιά. Ο Δ. Κυριακόγκωνας καταγράφεται ως ο πρώτος νεκρός αξιωματικός της περιόδου 1946-49 και η άνανδρη δολοφονία του σε συνδυασμό με τα γεγονότα της Ποντοκερασιάς του Κιλκίς που προηγήθηκαν στις 5/7/1946, οδήγησε τον αστικό κόσμο να αντιληφθεί ότι η ένοπλη ανταρσία είναι και οργανωμένη και μεγάλων διαστάσεων. Στον χώρο της επίθεσης έχει στηθεί μνημείο, το οποίο ανακαινίσθηκε πρόσφατα με φροντίδα της 1ης ΤΑΞΥΠ.
Ακολούθησε στις 31/7/1946, επίθεση στο Σταθμό Χωροφυλακής Αργυροπουλίου με θύματα 2 χωροφύλακες και 3 πολίτες. (Εφημερίδα «Ελευθερία» Αθηνών φύλλο1/8/1946). Δυστυχώς, το μνημείο που έχει στηθεί εκεί, κατεστραμμένο μερικώς, δεν έχει ακόμη αποκατασταθεί πλήρως. Το δράμα μόλις άρχιζε. Αλυσιδωτές εξελίξεις οδήγησαν στην κλιμάκωση των επιθέσεων εκατέρωθεν, και ολόκληρο τον τραγικό ελληνικό λαό, σε μια ακόμη μαύρη περίοδο θρήνων και αίματος.

Ο Κυριάκος Κυριακόγκωνας (καθήμενος) ,που διετέλεσε αρχηγός των Εθνικών Αντικομμουνιστικών ομάδων Κυνηγών (ΕΑΟΚ), υπήρξε αδερφός του φονευθέντος στην Λάρισα λοχαγού Δημητρίου Κυριακόγκωνα.

Η αντίστροφη επιλεκτική μνήμη των Αριστερών
Πώς καταγράφεται, όμως, αυτή η περίοδος στην ελληνική βιβλιογραφία; Όπως εύστοχα επισημαίνει ο καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης του Πανεπιστημίου Αθηνών Γ. Θ. Μαυρογορδάτος, σε άρθρο του στο Βήμα στις 24/10/99: «Δημιουργείται μία νέα ορθοδοξία. Η αντίστροφη επιλεκτική μνήμη που συνεπάγεται αυτή η νέα ορθοδοξία όχι μόνο δεν υπηρετεί την «εθνική συμφιλίωση» αλλά συσκοτίζει εντελώς τα γεγονότα εμποδίζοντας την κατανόηση της διαπλοκής τους. Αποσιωπάται π.χ. η πρωτοφανής ωμότητα και συστηματικότητα της εαμικής τρομοκρατίας από το 1943, χωρίς την οποία μένει ανεξήγητη τόσο η εξάπλωση των Ταγμάτων Ασφαλείας όσο και η μεταγενέστερη αγριότητα των αντεκδικήσεων. Παρουσιάζονται τα Δεκεμβριανά ως αντίσταση κατά των Άγγλων, ενώ στόχος του ΕΛΑΣ ήταν αποκλειστικά η εξόντωση των ελληνικών κυβερνητικών δυνάμεων και η κατάληψη της εξουσίας.
Παρακάμπτεται προπαντός το πιο κρίσιμο, τελικά, ερώτημα: Τι συνέπειες θα είχε μακροπρόθεσμα για τη χώρα μια ενδεχόμενη νίκη του ΚΚΕ; Αλλά κάτι τέτοιο δεν είναι συμβατό με τη νέα ορθοδοξία, που παραμένει βαθύτατα διχαστική, μονολιθική και αναχρονιστική. Υπηρετεί ωστόσο, ορισμένες ψυχικές και πολιτικές ανάγκες που δεν είναι διόλου αμελητέες. Η ρομαντική «ρεβάνς» των ηττημένων στο επίπεδο της συλλογικής μνήμης, λειτουργεί ως σαγηνευτικό άλλοθι για όσους απολαμβάνουν την ευμάρεια που τους εξασφάλισε η επικράτηση των νικητών, καλύπτοντας τα όποια συμπλέγματα «ενοχής» τους και την απουσία ηρωισμών και θυσιών σε πιο πρόσφατες εποχές».

δημοσιεύθηκε στο πρώτο τεύχος του περιοδικού ΑΝΑΚΤΗΣΗ

Happy
Happy
0 %
Sad
Sad
0 %
Excited
Excited
0 %
Sleepy
Sleepy
0 %
Angry
Angry
0 %
Surprise
Surprise
0 %

Average Rating

5 Star
0%
4 Star
0%
3 Star
0%
2 Star
0%
1 Star
0%

Leave a Reply

Your email address will not be published.